SRIMAD BHAGAVATAM: CANTO 12

Hoofdstuk 6: Mahârâja Parîkchit Bevrijd en de Veda in Vieren Doorgegeven

(1) S'rî Sûta zei: "Toen Mahârâja Parîkchit, hij die beschermd wordt door Vishnu, hoorde wat er door de wijze, de gelijkgezinde ziener van de Opperziel, de zoon van Vyâsa, was gezegd, naderde hij zijn lotusvoeten, boog hij zijn hoofd voorover en zei hij tot hem met gevouwen handen het volgende. (2) De koning zei: 'Met de grote genade getoond door uwe goedheid heb ik de perfectie bereikt, omdat een mededogende ziel als u rechtstreeks voor mij de Heer Zonder een Begin en een Einde heeft beschreven. (3) Ik zie het in het geheel niet als iets verrassends voor grote zielen om verzonken in de Onfeilbare van genade te zijn voor de onwetende geconditioneerde zielen die worden gekweld door leed. (4) Wij [alzo] vernamen van u deze verzameling van klassieke verhalen waarin inderdaad de Allerhoogste Heer Uttamas'loka naar behoren wordt beschreven [*]. (5) Mijn heer, ik vrees Takshaka niet of enig ander levend wezen, noch ben ik bang voor een herhaald sterven; Ik ben de

Geest van het Absolute binnengegaan die u onthulde als losstaand van al het materiële en vrij van angst. (6) Sta het me alstublieft toe, o brahmaan, dat ik mijn spraak [en andere zintuiglijke functies] opdraag aan Adhokshaja zodat ik, met verzonkenheid van geest alle zinnelijke verlangens verzaakt hebbend, mijn levensadem kan opgeven. (7) Met behulp van u die de alleszins gunstige, allerhoogste toevlucht toonde van de Opperheer, heb ik me kunnen concentreren op de onstoffelijke kennis en wijsheid en is mijn onwetendheid uitgebannen'."

(8) Sûta zei: "Aldus aangesproken verleende de machtige heilige, de zoon van Vyâsa, hem toestemming. Na te zijn aanbeden door die god onder de mensen en door de verzaakte wijzen, ging hij toen weg. (9-10) Parîkchit, de heilige koning, die met de macht van de rede zijn geest richtte op zijn ziel en mediteerde op de Allerhoogste, stopte zijn ademen en was zo bewegingloos als een boom. Met het gezicht naar het noorden gericht zittend op darbha gras dat naar het oosten was gelegd op de oever van de Ganges brak de grote yogi in het volmaakte besef van God met alle twijfels. (11) Beste geleerden, toen Takshaka, ertoe aangezet door de kwaad geworden zoon van de tweemaal geborene [Samika], zich op weg begaf om de koning te doden, kwam hij Kas'yapa Muni tegen [zie 1.18]. (12) Hij die een deskundige was op het gebied van het bestrijden van vergif, werd door Takshaka tevreden gesteld met kostbaarheden en ertoe overgehaald huiswaarts te keren. Daarna vermomde hij, die elke gedaante kon aannemen die hij maar wenste, zich als een brahmaan en beet hij de koning. (13) Met alle belichaamde zielen toekijkend veranderde, verteerd door het vuur van het slangengif, het lichaam van de volledig zelfverwerkelijkte heilige onder de koningen terstond tot as. (14) Er deed zich een luide jammerkreet voor uit alle richtingen van de aarde en de hemel die uitdrukking gaf aan de ontzetting van vrijwel al de halfgoden, demonen, menselijke wezens en andere schepselen. (15) De godsbewusten lieten pauken klinken, de Gandharva's en Apsara's zongen en deden een regen van bloemen neerdalen en de wijzen spraken woorden van lof. (16) Toen Janamejaya hoorde dat zijn vader door Takshaka was gebeten, offerde hij in woede ontstoken in reactie daarop samen met de tweemaal geborenen de slangen [van de hele wereld] als offergaven in een grote offerplechtigheid. (17) Takshaka die zag hoe de grote serpenten werden verbrand in het laaiende vuur van het slangenoffer, ging zeer verstoord door de angst naar Indra om bij hem zijn toevlucht te zoeken. (18) Koning Janamejaya die Takshaka er niet bij zag zei tot de brahmanen: 'Waarom is Takshaka, de laagste van alle serpenten, niet verbrand?'

(19) [Ze antwoordden:] 'O beste der koningen, hij heeft zijn toevlucht genomen tot Indra en door zijn bescherming is de slang aldus niet in het vuur beland.'

(20) De machtig intelligente zoon van Parîkchit die deze woorden hoorde gaf de priesters ten antwoord: 'O geleerden, waarom werpen we dan niet Takshaka samen met Indra in het vuur?'

(21) Toen zij dat hoorden volbrachten de geleerden het ritueel om Takshaka samen met Indra te offeren: 'O Takshaka, moge je spoedig hier in het vuur belanden samen met Indra en zijn schare halfgoden'. (22) Toen Indra samen met Takshaka en zijn vimâna zijn positie zag wankelen door de beledigende woorden van de brahmanen was hij hoogst verstoord over wat hem ter ore kwam. (23) Op het moment dat Brihaspati hem met Takshaka in zijn vimâna uit de hemel naar beneden zag vallen, richtte de zoon van Angirâ zich tot de koning: (24) 'Deze slangenvogel verdient het niet door u te worden gedood, o grote heerser der mensen. Hij, deze koning der slangen, dronk van de nectar der goden en is derhalve ongetwijfeld gevrijwaard van ouderdom en praktisch onsterfelijk! (25) Het leven en de dood van een levend wezen en zijn bestemming in zijn volgende leven o Koning, zijn enkel het resultaat van zijn karma; voor hem is er geen andere instantie dan deze die hem geluk en ongeluk verschaft. (26) Iemand die geboren werd kan de dood vinden door slangen, dieven, vuur en bliksem, honger, dorst, ziekte en andere instanties o Koning, maar hij ondergaat daarbij telkens de terugslagen van dat wat hij deed in het verleden. (27) Daarom o Koning moet met dit offer, dat wordt uitgevoerd met de bedoeling om de slangen geweld aan te doen, worden gestopt. Als we onschuldigen verbranden zullen er zeker personen voor dat voornemen moeten boeten' [zie ook de Mahâbhârata 1.43]."

(28) Sûta zei: "Aldus toegesproken zei hij met achting voor de woorden van de grote wijze: 'Zo zij het!', en een einde makend aan het slangenoffer vereerde hij de heer der welsprekendheid [Brihaspati]. (29) Deze vorm van mahâmâyâ van Vishnu kan niet worden herkend of tegengehouden door hen die, als geestelijke zielen die een deel en geheel van Hem vormen, vanwege Hem verbijsterd raken als gevolg van hun gewone lichamelijke functioneren overeenkomstig de geaardheden van de natuur. (30-31) De zichtbare begoochelende energie waarin men verkerend en de vrede ontberend, denkt in de trant van 'dat is een bedrieger', zal niet [overwegen] als men steeds onderzoekt wat er in de ziel omgaat. Dit omdat men in dat waarvan de transcendentalisten spreken niet de materialistische argumenten heeft die zo vele vormen aannemen en men ook niet de geest heeft vol van beslissingen en twijfels die daaruit voortvloeit. Daarin [in dat bovenzinnelijk bewustzijn] is het levende wezen niet van wereldse zaken of dat wat daartoe leidt en ook niet van de voordelen die men door hen behaald, noch van het ik-besef dat zo sterk is in het verbonden zijn met de geaardheden. Deze zaken vallen daarbuiten. Een wijs iemand behoort er behagen in te scheppen zich verre te houden van de golven van de wereldse conditioneringen alsmede van een ieder die aldus verstrikt is [zie ook b.v. 6.4: 31-32]. (32) De allerhoogste toevlucht van Heer Vishnu wordt door hen die naar de verzaking verlangen omschreven als dat wat 'noch dit, noch dat' is [zie ook neti neti]. En zo komen zij, die met hun emoties nergens anders op gericht zijn, ertoe het kleinzielige materialisme af wijzen waarbij ze in hun harten het 'niet-dat' [van de Ziel, van Hem] omarmen waaraan zij die daarin verzonken zijn vasthouden. (33) Zij voor wie er niet de corruptie is van het 'ik' en 'mijn' dat is gebaseerd op het hebben van een huis en een lijf, komen er op die manier dan achter wat de allerhoogste toevlucht van Vishnu is. (34) Beledigende woorden moet men verdragen, men moet nooit enig iemand minachten, noch moet men zich identificeren met dit materiële lichaam of wrok koesteren jegens wie dan ook. (35) Ik biedt Hem mijn eerbetuigingen, de Allerhoogste Persoonlijkheid S'rî Krishna, wiens macht nimmer overschaduwd wordt en op wiens lotusvoeten ik mediterend mij deze verzameling van wijsheden [Samhitâ] heb eigen gemaakt'."

(35) S'rî S'aunaka zei: "Alstublieft, zeg ons dit: hoe spraken Paila en de andere hoogst intelligente discipelen van Vyâsa die het vedische gezag vormen, over de Veda's en hoe verdeelden ze ze?"

(37) Sûta zei: "O brahmaan, Heer Brahmâ, het meest verheven levende wezen, had zijn geest volmaakt in bedwang en hoorde in zijn hart het subtiele bovenzinnelijke geluid [van ta-pa, 2.9: 6] dat oprees vanuit de ether. Men kan dat horen als men met zijn oren sluit voor geluiden van buiten [zie ook s'abda]. (38) Door dat geluid te aanbidden, o brahmaan, zuiveren yogi's zich van de besmetting van hun harten die bekend staat als de substantie, de handeling en de doener [**], en raken ze ervan bevrijd weer opnieuw geboren te worden. (39) In die activiteit vond de drieledige omkâra zijn bestaan die, zich manifesterend zonder dat men de invloed ervan waar kan nemen, de representatie vormt van de Opperheer [Bhagavân], de Absolute Waarheid [Brahman] en de Superziel [Paramâtmâ, zie ook 1.2: 11, B.G. 7: 8]. (40-41) Hij [het Allerhoogste Zelf] neemt dit ongemanifesteerde, subtiele geluid waar buiten de fysieke gehoorzin en het visueel vermogen om. Het geheel aan vedisch geluid waar men zich van bedient is daar een uitwerking van: een uitwerking van het omkâra dat zich voordoet vanuit de ziel in de ether. Van het uit zichzelf voortkomende Brahman en het Paramâtmâ vormt het de rechtstreekse uitdrukking. Het is het eeuwige zaad van de Veda's dat het geheim vormt van alle mantra's [zie ook 7.15: 31, 9.14: 48, 11.14: 34-35, 11.21: 36-40].

(42) O eminentie van Bhrigu, daaruit [uit dat geluid] vonden de drie klanken [A, U en M] van het alfabet beginnende met de A hun bestaan. Deze klanken liggen ten grondslag aan het drievoudige aspect van het materiële bestaan, te weten de guna's, de namen [van de drie Veda's], de bestemmingen [de drie soorten loka's] en de staten van bewustzijn [avasthâtraya]. (43) De machtige ongeboren heer [Brahmâ] schiep de verschillende geluiden eruit die het geheel vormen van klinkers, sisklanken, semi-vocalen en medeklinkers zoals men ze kent in hun lange en korte maten. (44) De almachtige schiep met hen vanuit zijn vier gezichten de vier Veda's, met ingebrip van zijn omkâra en zijn vyâhriti aanheffingen [van de namen van de zeven loka's]. Hij deed dit met de bedoeling uitleg te verschaffen over de vier offerplechtigheden [zie ritvik]. (45) Hij onderwees ze aan zijn zoons, de grote rishi's onder de brahmanen die hoogst bedreven zijn in de kunst van de vedische recitatie, en zij op hun beurt gaven ze door aan hun eigen zoons als hun leraren van het dharma [âcârya's]. (46) Zo werden ze [de Veda's] gedurende al de vier yuga's de een na de ander, generatie na generatie [in paramparâ] ontvangen door discipelen die standvastig waren in hun geloften. Aan het einde van Dvâpara-yuga werden ze toen opgedeeld door de vooraanstaande wijzen. (47) Toen ze zagen dat onder de invloed van kâla [de mensen] minder intelligent werden en korter leefden en dat hun kracht was afgenomen, deelden de belangrijkste wijzen, geïnspireerd door de Onfeilbare Heer die Zich in hun harten bevindt, de Veda's op [zie ook 1.4: 16-18]. (48-49) O brahmaan, in deze periode [van Manu], verzochten de heersers over de werelden - Brahmâ, S'iva en anderen - de Allerhoogste Heer, de Beschermer van het Universum, de principes van de religie te beschermen. De Heer [in de gedaante van Krishna Dvaipâyana Vyâsa] daalde toen, door Parâs'ara verwekt in de schoot van Satyavatî, neder als een deelaspect van Zijn volkomen expansie [als een deelaspect van Sankarshana dus], met het doel de Veda in vieren op te splitsen. (50) Hij deelde, net als met het sorteren van juwelen, de verzameling van mantra's op door te voorzien in vier specifieke categorieën van verzamelingen [of Samhitâ's]: de Rig, Atharva, Yajur en Sâma Veda [zie Veda's]. (51) De hoogst intelligente en machtige wijze, riep de een na de ander vier van zijn leerlingen bij zich om aan ieder van hen een van de [vier] verzamelingen over te dragen, o brahmaan. (52-53) Hij onderrichte Paila de eerste verzameling [de Rig Veda] die hij de Bahvrica noemde ['vele verzen'], voor Vais'ampâyana sprak hij de verzameling van de yajur-mantra's uit en die noemde hij Nigada ['het gereciteerde'], de sâma-mantra's genaamd Chandoga ['de zanger van het metrum'] leerde hij Jaimini, en de mantra's genaamd Atharva en Angirâ vertrouwde hij zijn geliefde leerling Sumantu toe [zie ook 4.21: 22]. (54-56) Paila sprak zijn Samhitâ [in tweeën gedeeld] voor Indrapramiti en Bâshkala. De laatstgenoemde verdeelde zijn verzameling in vieren en gaf ze verder door, o zoon van Bhrigu [S'aunaka], aan zijn discipelen Bodhya, Yâjñavalkya, Parâs'ara en Agnimitra. Indrapramiti, zelf-beheerst, onderwees zijn verzameling aan de geschoolde ziener [zijn zoon] Mândûkeya en zijn discipel Devamitra droeg ze over aan Saubhari en anderen. (57) S'âkalya, zijn zoon, verdeelde zijn verzameling in vijf delen die hij afzonderlijk doorgaf aan Vâtsya, Mudgala, S'âlîya, Gokhalya en S'is'ira. (58) De wijze Jâtûkarnya, ook een leerling van hem, voegde aan de collectie die hij ontving een woordenlijst toe, toen hij hem doorgaf aan Balâka, Paila, Jâbâla en Viraja. (59) Bâshkali [de zoon van Bâshkala] stelde uit al de verschillende afdelingen [van de Rig Veda] de verzameling genaamd de Vâlakhilya-Samhitâ samen die daarop werd verwelkomd door [de daitya zonen] Vâlâyani, Bhajya en Kâs'âra. (60) Op deze manier werden de verzamelingen van al deze verzen door deze brahmaanse rishi's vol overtuiging [in erfopvolging] hoog gehouden. Degene die verneemt over de verdeling van deze heilige verzen raakt bevrijd van alle zonden.

(61) De leerlingen van Vais'ampâyana ontwikkelden zich tot autoriteiten van de Atharva Veda en staan bekend als de Caraka's ['de gezworenen'] omdat ze zich hielden aan strikte geloften om af te doen met de zonde van hun goeroe die een brahmaan had gedood. (62) Yâjñavalkya, één van zijn discipelen, had in dezen gezegd: 'O meester, wat is nu de waarde van de pogingen van deze zwakke makkers? Ik zal een hoogst moeilijke boetedoening volbrengen!'

(63) Aldus aangesproken werd zijn geestelijk leraar kwaad en zei: 'Ga weg, genoeg heb ik van dat beledigen van de geschoolden; geef nu meteen alles op wat je van me geleerd hebt!'

(64-65) De zoon van Devarâta hoestte toen de verzamelde yajur-mantra's op en vertrok daarna. De wijzen die begeertig keken naar deze yajur-mantra's veranderden in patrijzen en pikten ze op. Aldus raakten deze gedeelten van de Yajur Veda bekend als de allerprachtigste Taittirîya-Samhitâ ['de patrijzen-verzameling']. (66) O brahmaan, Yâjñavalkya, die daarop naar aanvullende mantra's zocht die zelfs zijn geestelijk leraar niet kende, droeg met zorg gebeden op aan de machtige heerser die de zon is.

(67) S'rî Yâjñavalkya zei: 'Mijn eerbetuigingen voor de Hoogste Persoonlijkheid van God die, verschijnend als de zon, als de Superziel in de vorm van de Tijd aanwezig is [als de Beheerser] in de harten van de vier soorten van levende wezens vanaf Brahmâ tot aan de grassprieten [als geboren uit eieren, baarmoeders, vocht en zaad, zie ook 2.10: 37-40]. U die, net als de hemel [door haar wolken], niet door materiële termen te omvatten bent, volbrengt in Uw eentje, met de stroom der jaren die bestaat uit de kleine fragmenten van de kshana's, lava's en nimesha's [zie 3.11: 7], de handhaving van dit universum door het water weg te nemen en weer te retourneren [in de vorm van regen]. (68) O Heer van de Zon, o Stralende, o Beste onder de Ontwaakten, met de regels van de heilige traditie mediteer ik dagelijks tijdens de [drie] keerpunten van de dag met volle aandacht op de gloeiende bol van U, de machtige heerser, die van een ieder die gebeden opdraagt alle zonden verbrandt, alsmede het lijden dat ermee samenhangt en dat wat er aanleiding toe gaf [zie ook 11.14: 35 en de Gâyatrî]. (69) U, die inderdaad in deze wereld de Heer bent die verblijft in de harten van de bewegende en niet-bewegende levende wezens die afhankelijk zijn van Uw beschutting, wekt de niet-levende materie van de geest, de zinnen en de verschillende vormen van de vitale adem [de vâyu's] tot leven. (70) U alleen, die hoogst grootmoedig genadevol Uw blik werpt, wekt, met het schenken van inzicht, de slapende geesten op van deze wereld die, gegrepen en verzwolgen door de schrikwekkende bek van de python die bekend staat als de duisternis, in het onbewuste verviel als ging ze dood. Aan het begin, halverwege en aan het eind van de dag betrekt U zo, dag na dag, opdat de ziel wordt gevonden, de vromen in het uiteindelijke goed dat bekend staat als hun persoonlijke plichtsbetrachting en aard van dienstverlenen [svadharma]. (71) Gelijk een aardse koning trekt U rond overal angst opwekkend bij de zondaren, terwijl de godheden die de windrichtingen beheersen ieder van hun kant met lotusbloemen in hun handen met hun handpalmen bijeen hun eer betuigen. (72) Aldus o Heer, benader ik, verlangend naar yajur-mantra's die niet bekend zijn bij anderen, met gebed Uw twee lotusvoeten die worden vereerd door de geestelijk leraren van de drie werelden [de loka's, en zie 5.23: 8]'."